Natura

“Aralar mendizaleen paradisua da”. Jose Maria Jimeno Jurio idazle ospetsuaren baieztapen hori egia bihurtzen da astero, ehunka eta ehunka baitira mendizaletasunak eta naturarekiko kontaktuak, mendilerroko hainbat gunetan zehar txangoak eta ibilbideak egiten dituztenak, familia-, lagun- edo ikaskide-taldeetan. Lau urtaroetako bakoitzak bere erakargarritasun berezia du, eta oso iradokitzailea da ibilbide berean paisaia erabat desberdinak mirestea, edo duela milaka urte eraikitako artzainen txabola tradizionalak edo trikuharriak aurkitzea.

Mendilerroaren barruan, txangoak eta ibilaldiak egiteko abiapuntu nagusiak honako hauek dira:

Ganbara, Lekunberri eta santutegia lotzen dituen NA-7510 errepidearen 10. kilometroan dagoen Realengo udalerria. Bertatik baso-pista bat sortzen da – bertatik ezin da ibilgailurik igaro –. Pista hori eskuinean abiatzen da, hego-mendebalderantz, Pranzes Errekara iristeko, eta Malloetako gailurretara (Ttutturre (1.282 m), Pallardi (1.291 m), Kurutzeaga (1.310 m) eta Intzako Dorrea (1.431 m) eramaten duten hegal berde zabaletarako bide gisa jarraitzen du. Horiek ere hurrengo abiapuntuetatik lor daitezke.

Albiko zelaiak. Lekunberri eta Aralarko santutegia lotzen dituen NA 7510 errepidearen 12. kilometroan kokatuta daude. Zelaien amaieran, izen horretako trikuharriaren ondoan, ipar-mendebalderantz doan bide bat abiatzen da, basoetan eta belardietan barneratzen dena, eta handik Txameni (1.299 m) eta Beloki (1.271 m) gailurretara igotzen da.

Basoetxea – Guardetxea. Txangoen abiapuntu tradizionala. Mendebalderantz, Pago Marira eta Igaratzako zelaietara (Gipuzkoa) doan pista bat abiatzen da, eta bertatik ezin da ibilgailurik igaro.

Santutegia. Mendilerroaren hegoaldeko zein iparraldeko haran desberdinetako erromesek mendeetan zehar erabilitako bidezidor askoren helmuga izateaz gain, ibilbide interesgarriak edo zeharkaldien jarraipena has daitezke bertan. Altxuetako gailurrera igo daiteke (1.343 m), Uharte Arakilera ohiko bidetik jaitsi errepidea ireki arte, edo Madotzera jaitsi, Ata haranean barrena.

Mendilerroaren kanpoaldean ibilbide oso erakargarriak, igoerak edo zeharkaldiak has daitezke, inguruko herrietatik, hala nola Uharte Arakil, Madotz, Iribas, Baraibar edo Intza.